Mahjong wordt over de hele wereld gespeeld — maar niet overal op dezelfde manier. In de loop der tijd zijn er verschillende varianten ontstaan, elk met eigen regels, puntentellingen en bijzondere combinaties.

Veelgebruikte spelvarianten

• MCR (Mahjong Competition Rules) — de internationale toernooivariant.
• Riichi Mahjong — de Japanse variant, met extra risicomechanieken zoals riichi en dora.

De variant in deze app

Deze score-app is ontwikkeld op basis van de NTS-spelvariant:

• NTS (Nederlandse Toernooi Spelregels) — de officiële regels die in Nederland bij toernooien worden gebruikt.
• Open hier de officiele NTS spelregels

Dat betekent dat de puntentelling, speciale situaties en combinaties in deze app grotendeels aansluiten bij de Nederlandse toernooiregels.

Afwijkingen op de NTS-regels

• In deze app wordt de heersende wind elke ronde opnieuw bepaald met de dobbelstenen. Volgens de NTS-regels blijft de heersende wind normaal gesproken vier rondes achter elkaar hetzelfde. Wij hebben ervoor gekozen dit aan te passen, zodat een volledige speelsessie niet uit 16 spellen hoeft te bestaan, maar uit 4.
• Wij spelen met 144 stenen, inclusief bloemen en seizoenen. In de oorspronkelijke NTS-regels wordt zonder bloemen/seizoenen gespeeld (136 stenen). In deze app tellen bloemen en seizoenen wel mee voor de puntentelling, maar vormen ze geen onderdeel van de gewone combinaties.

Wat is mahjong?

Mahjong is een combinatiespel uit China en kan gezien worden als zowel denksport als gezelschapsspel. Het wordt meestal gespeeld met vier spelers, die allemaal voor zichzelf spelen.

Het doel is om als eerste een winnende hand — Mahjong — te maken, en daarbij zo veel mogelijk punten te scoren.

Het doel van het spel

Elke speler probeert:

• een complete hand te vormen
• en — als dat lukt — Mahjong te roepen

Een standaard winnende hand bestaat meestal uit:

• 4 series van 3 stenen (pongs, chows of kongs)
• + 1 paar (2 gelijke stenen)

Er bestaan uitzonderingen (speciale “limietspelen”), maar dit is de basis waar je als beginner mee start.

Ronden en windrichtingen

Mahjong gebruikt windrichtingen om posities aan tafel en het verloop van het spel te bepalen:

• Oost
• Zuid
• West
• Noord

Hoe lijkt mahjong op kaartspellen?

Mahjong lijkt in opzet een beetje op sommige kaartspellen:

• je verzamelt setjes van stenen
• je probeert je hand “rond” te krijgen
• je let op wat anderen pakken en wegleggen

Er zijn echter belangrijke verschillen:

• je speelt met stenen in plaats van kaarten
• je kunt setjes maken door stenen van de aflegstapel (weggegooide stenen) te claimen
• er zijn speciale combinaties, verdubbelingen en limietspelen

De basislogica blijft echter:
Bouw slimme setjes — en zorg dat jij als eerste Mahjong maakt.

Mahjong wordt gespeeld met een set stenen, dobbelstenen en hulpmiddelen om de muren en windrichtingen te bepalen. Hieronder vind je een overzicht van het materiaal zoals dat in deze score-app wordt gebruikt.

Aantal stenen

De mahjongset bestaat in totaal uit 144 stenen.

De muren worden opgebouwd uit vier zijden van elk 18 stenen lang en 2 stenen hoog.

Soorten stenen

Bamboe, cirkels en tekens

Dit zijn de genummerde stenen (1 t/m 9):

• Bamboes — 1 t/m 9
• Kringen / cirkels — 1 t/m 9
• Tekens — 1 t/m 9

Van elk van deze stenen zijn er vier exemplaren. Met deze stenen maak je de gewone combinaties (chows, pongs en kongs).

Windstenen

Er zijn vier windstenen:

• Oost
• Zuid
• West
• Noord

Ook van elke windsteen zijn er vier exemplaren.

Draken

Er zijn drie soorten draken:

• Rode draak
• Groene draak
• Witte draak

Van elke draak zijn er vier exemplaren.

Bloemen en seizoenen

Daarnaast zijn er bloemen en seizoenen. Deze stenen vormen geen onderdeel van de gewone combinaties (chows, pongs, kongs), maar worden apart opgespaard naast je hand.

In deze score-app gelden de volgende afspraken:

• Een bloem of seizoen is 4 punten waard.
• Je eigen bloem of seizoen geeft 1 verdubbeling (×2) op je score.

Bloemen en seizoenen tellen dus mee voor de puntentelling, maar ze tellen niet mee in de winnende steenserie zelf.

Speciale symbolen en hulpmiddelen

• Twee dobbelstenen — worden gebruikt om onder andere de heersende wind en de openingsplek in de muur te bepalen.
• Vier planken — om de muren op te bouwen; één plank heeft vaak een afwijkende markering (die is voor Oost).
• Windindicaties (kaartjes of schijfjes) — om aan te geven welke speler Oost, Zuid, West en Noord is.

Samen vormen deze onderdelen het complete speelmateriaal waarmee je een spel mahjong kunt spelen.

Mahjong wordt gespeeld met vier spelers. Elke speler heeft een vaste positie aan tafel die wordt aangeduid met een windrichting.

Windrichtingen

De vier posities heten:

• Oost
• Zuid
• West
• Noord

Aan het begin van de speelsessie wordt met dobbelstenen bepaald wie welke wind is. Deze wind hoort bij jouw plaats aan tafel.

Speelrichting

Het spel verloopt tegen de wijzers van de klok in:

• Oost → Zuid → West → Noord → Oost …

Elke speler trekt, legt weg en kan eventueel roepen in deze vaste volgorde.

De heersende wind (variant in deze app)

Naast de persoonlijke wind van elke speler is er ook een heersende wind. Deze heeft invloed op de puntentelling en op het openen van de muur.

In deze score-app wordt de heersende wind voor elk spel opnieuw bepaald met de dobbelstenen:

• De speler die Oost is begint het spel en werpt met de dobbelstenen om de heersende wind te bepalen. Hij telt het totaal aantal ogen van beide dobbelstenen, beginnend bij zichzelf en vervolgens tegen de klok in langs de vier spelers.
• De speler die bij de heersende wind zit, gooit vervolgens met de dobbelstenen om te bepalen waar de muur wordt geopend.

In de officiële NTS-regels blijft de heersende wind normaal gesproken vier spellen achter elkaar hetzelfde. In deze app wijkt dit dus bewust af, zodat een volledige speelsessie korter en overzichtelijker blijft.

Hoe de winden veranderen

Na elk spel draaien de spelers als het ware “door”:

• Oost wordt Noord
• Noord wordt West
• West wordt Zuid
• Zuid wordt Oost

In veel speluitleg wordt een “ronde” pas compleet genoemd wanneer iedere speler één keer Oost is geweest. Vaak spreken ze dan over vier rondes voor één groot spel, wat in totaal neerkomt op zestien spellen. In deze score-app werkt dat anders: elk spel staat op zichzelf en je kunt op elk moment stoppen, ook als niet iedereen Oost is geweest. We streven er meestal naar om vier spellen te spelen zodat iedereen een keer Oost is geweest, maar er bestaat in deze app geen “groot spel”.

Een mahjonghand bestaat uit verschillende sets van stenen. Met die sets bouw je uiteindelijk een complete winnende hand.

Wat is een set?

Een set is een groep stenen die bij elkaar hoort. In mahjong zijn er drie soorten sets en daarnaast heb je nog een paar.

Pong — drie gelijke stenen

Een pong bestaat uit drie identieke stenen van dezelfde soort.

Dit is een set, omdat alle drie de stenen precies hetzelfde zijn.

Chow — drie opeenvolgende stenen

Een chow bestaat uit drie stenen uit dezelfde soort, met opeenvolgende nummers (bijvoorbeeld 3-4-5).

Een chow kan alleen gemaakt worden met bamboes, kringen en tekens — niet met winden of draken.

Kong — vier gelijke stenen

Een kong bestaat uit vier identieke stenen. Dit lijkt op een pong, maar dan met één extra steen.

Omdat een kong vier stenen gebruikt, moet je later altijd een extra steen pakken zodat je weer het juiste aantal stenen hebt.

Het paar

Naast de sets heb je ook nog een paar: twee gelijke stenen die samen ook bij je hand horen.

Een paar vormt geen set, maar zonder paar heb je geen complete hand.

Voorbeeld van een complete hand

Een standaard winnende hand bestaat meestal uit:

• 4 sets (pong, chow of kong)
• 1 paar

Voorbeeld:

Dit is een geldige winnende hand: vier sets en één paar — precies wat je nodig hebt om Mahjong te maken.

Voordat er daadwerkelijk gespeeld kan worden, moeten de stenen worden klaargelegd, verdeeld en krijgt iedereen zijn start-hand. Hieronder zie je stap voor stap hoe een spel begint.

Bouwen van de muren

Alle 144 stenen worden eerst goed geschud (dicht). Daarna bouwt elke speler voor zich een muur van:

• 18 stenen lang
• 2 stenen hoog

Deze vier muren worden tegen elkaar aangeschoven zodat er een gesloten vierkant ontstaat in het midden van de tafel. Hierbij blijft de rechterkant vrij.

Wie wordt Oost?

Voordat de muur wordt geopend, wordt eerst bepaald wie Oost is. Elke speler gooit om de beurt met de twee dobbelstenen. De speler met de hoogste worp wordt Oost en krijgt de donkere houten balk voor zich. Bij gelijke hoogste worp gooien alleen die spelers opnieuw. De overige spelers krijgen vervolgens, tegen de klok in, de winden Zuid, West en Noord.

Wat wordt de heersende wind?

Wanneer de muren klaar zijn, wordt bepaald waar de muur wordt geopend. Oost gooit met de dobbelstenen en telt het aantal ogen tegen de klok in, beginnend bij zichzelf. Komt het laatste oog uit bij een muur, dan wordt daar de muur geopend en is de bijbehorende wind de heersende wind.

Waar wordt de muur gebroken?

De speler die aan de kant van de heersende wind zit, gooit vervolgens opnieuw met de dobbelstenen. Het totaal aantal ogen wordt vanaf links naar rechts langs de dubbele stapels geteld. Direct na de laatste getelde stapel gaat de muur open. De eerste twee stenen worden bovenop de linkerkant gelegd: dit wordt de dode muur genoemd. De rechterkant van de muur blijft open. Vanaf dat punt worden straks de stenen gepakt en gedeeld.

Daarna worden de stenen gedeeld. Oost pakt als eerste vier stenen, daarna Zuid, daarna West en als laatste Noord. Dit gebeurt drie keer. Vervolgens neemt iedereen nog één extra steen. Zo heeft iedereen 13 stenen. Oost krijgt één steen extra en heeft er dus 14, omdat hij mag beginnen.

De stenen zijn nu verdeeld

Delen van de stenen

Nadat de muur staat, worden de stenen verdeeld. Elke speler krijgt uiteindelijk 13 stenen in de hand.

De speler die Oost is, krijgt één extra steen: die begint dus met 14 stenen. Daardoor kan Oost als eerste spelen.

De stenen worden meestal verdeeld in blokjes van vier, zodat het delen snel en overzichtelijk gaat.

De startpositie

Aan het begin van het spel:

• iedere speler heeft zijn stenen rechtop, zodat alleen hij ze kan zien
• er ligt een open muur in het midden
• Oost heeft 14 stenen en is als eerste aan de beurt

Vanaf dit moment begint het echte spel: spelers trekken stenen, leggen stenen weg en proberen zo snel mogelijk een complete hand te maken.

Nu alle stenen zijn gedeeld en iedereen zijn beginhand heeft, kan het spel echt beginnen. In dit deel leggen we uit wat er in een beurt gebeurt, hoe je stenen ruilt, wanneer je mag roepen en wat het verschil is tussen open en gesloten spelen.

Bloemen, seizoenen en de dode muur

Bij aanvang van het spel heeft iedere speler zijn stenen op de plank staan. Sommige spelers zullen één of meer bloemen of seizoenen in hun hand hebben.

Bloemen en seizoenen horen niet in je hand thuis. Je legt ze open voor je neer en mag voor elke bloem of seizoen één steen pakken uit de dode muur. (De kant van de muur waar de twee extra stenen bovenop liggen.)

De dode muur bestaat bij het begin van het spel uit 14 stenen. Deze stenen worden gedurende het spel niet aangevuld. Het is verstandig om bij aanvang van het spel een kleine splitsing te maken in de muur na de 14 stenen.

Bloemen en seizoenen aan het begin van het spel

Voordat Oost de eerste steen weggooit, wordt er eerst gekeken naar bloemen en seizoenen op de plank:

• Eerst is Oost aan de beurt om bloemen/seizoenen open neer te leggen voor de plank en te vervangen.
• Daarna Zuid, daarna West en tenslotte Noord.
• Voor elke bloem of seizoen pakt de speler één steen uit de dode muur.
• Als de vervangende steen óók een bloem of seizoen is, wordt deze opnieuw open neergelegd en vervang je hem direct door nog een steen uit de dode muur.

Pas als alle spelers klaar zijn met het wisselen van bloemen en seizoenen, begint het echte spel en gooit Oost de eerste steen weg.

Bloemen en seizoenen tijdens het spel

Trek je tijdens het spel een bloem of seizoen van de muur, dan gaat dat op dezelfde manier:

• je legt de bloem of het seizoen direct open voor je neer
• je pakt één vervangende steen uit de dode muur
• is die vervangende steen weer een bloem of seizoen, dan herhaal je dit

Als de dode muur op is, worden er indien nodig de laatste twee stenen van de gewone muur gepakt (zeldzaam).

De basis van een beurt: trekken en wegleggen

Elke beurt verloopt in principe volgens hetzelfde patroon:

1. De speler die aan de beurt is, pakt één steen van de levende muur.
2. De speler kijkt of hij wil roepen (bijvoorbeeld Mahjong maken of een kong vormen).
3. De speler legt één steen weg in het midden van de tafel (de aflegstapel).

Na het wegleggen van de steen krijgen de andere spelers de kans om te roepen: chow, pong, kong of Mahjong, afhankelijk van welke set ze kunnen vormen.

Roepen: chow, pong, kong en Mahjong

Als een speler een steen weglegt, kunnen andere spelers die steen soms gebruiken om een set of een winnende hand te maken. Dat heet roepen.

Chow

Met een chow maak je een set van drie opeenvolgende stenen van dezelfde soort (bijvoorbeeld bamboe 3–4–5).

• Alleen de volgende speler aan de beurt (tegen de klok in) mag chow roepen. Anders gezegd: je mag alleen chowen van je voorganger.
• Een chow mag alleen met bamboes, kringen of tekens worden gemaakt.
• Roep je chow, dan neem je de weggelegde steen en leg je de drie stenen open voor je neer.

Pong

Met een pong maak je een set van drie gelijke stenen.

• Iedere speler mag pong roepen op de laatst weggelegde steen.
• Pong gaat voor chow: als iemand pong roept, kan een ander geen chow meer maken op die steen.
• Je neemt de steen en legt de drie gelijke stenen open voor je neer.

Kong

Een kong is een set van vier gelijke stenen.

• Je kunt een kong maken van een weggelegde steen (vergelijkbaar met pong).
• Je kunt ook een bestaande open pong uitbreiden tot een kong.
• Of je hebt vier gelijke stenen in de hand en verklaart ze als gesloten kong.
• Na het maken van een kong pak je altijd een extra steen van de dode muur.

Mahjong

Kun je met de laatst weggelegde steen een complete hand maken (vier sets en een paar, of een speciale hand), dan mag je Mahjong roepen.

• Mahjong heeft altijd voorrang op chow, pong en kong.
• Je neemt de steen, legt je hand open en het spel wordt direct gestopt.

Open versus gesloten spelen

Sets die je maakt met behulp van een weggelegde steen (door te roepen) leg je open op tafel. Sets die je alleen met zelf getrokken stenen maakt, kun je gesloten houden in je hand.

• Open set — zichtbaar op tafel, gemaakt met een weggelegde steen.
  
• Gesloten set — alleen in je hand, gemaakt met zelf gepakte stenen.
  

Bij de puntentelling zijn gesloten sets vaak meer waard dan open sets. Een volledig gesloten hand kan extra beloning opleveren, maar is ook lastiger te halen.

Een gesloten pong (drie gelijke stenen) mag je verborgen in je hand houden. Een gesloten kong (vier gelijke stenen) moet je echter altijd melden: je legt de vier stenen open op tafel (waarvan de middelste twee omgekeerd i.v.m. de puntentelling) en pakt daarna een extra steen uit de dode muur.

Dit is belangrijk, omdat een kong vier stenen gebruikt. Zonder deze extra steen zou je met te weinig stenen spelen. Speel je niet met het juiste aantal stenen dan heb je een dode hand.

Beurtvolgorde en prioriteit

De beurtvolgorde loopt tegen de klok in:

• Oost → Zuid → West → Noord → Oost → …

Na een weggelegde steen kunnen meerdere spelers iets met die steen:

• Mahjong gaat altijd voor alles.
• Daarna komen pong of kong.
• Chow heeft de laagste prioriteit en is alleen voor de volgende speler in de beurt.

Wanneer een speler een steen weggooit, kan het gebeuren dat een andere speler die steen kan gebruiken om een pong te maken. In tegenstelling tot een chow (die alleen door de volgende speler in de beurt geroepen mag worden), mag iedere speler op de laatst weggegooide steen pong roepen.

De speler die pong roept, neemt de weggegooide steen en legt de drie gelijke stenen open voor zijn plank. Zijn beurt gaat dan direct verder, ook als hij eigenlijk niet de volgende speler in de volgorde was. De speler(s) tussen de werper en de ponger worden in dat geval overgeslagen.

Roept niemand iets, dan gaat het spel gewoon verder: de volgende speler pakt een steen van de levende muur, kijkt, en legt vervolgens weer een steen weg. Zo wordt er doorgespeeld totdat iemand Mahjong maakt of de levende muur helemaal op is. In dat laatste geval is het remise.

Uiteindelijk draait alles in mahjong om het moment dat je Mahjong kunt roepen: het afronden van een complete, geldige hand. In deze sectie leggen we uit wanneer je dat mag doen, hoeveel stenen je precies moet hebben en wat er gebeurt als je ten onrechte Mahjong roept.

Wanneer mag je Mahjong roepen?

Je mag Mahjong roepen wanneer je hand door één steen compleet wordt. Dat noemen we een wachtende hand: je hebt dan al sets en een bijna compleet paar of set, en je mist nog precies één steen.

Je mag Mahjong roepen in twee situaties:

• Je pakt zelf de winnende steen van de levende muur.
• Een andere speler gooit de steen weg die jij nodig hebt om je hand compleet te maken.

Een “gewone” winnende hand bestaat meestal uit:

• 4 sets (pong, chow of kong)
• en 1 paar

Daarnaast bestaan er speciale bijzondere handen met een andere structuur (limietspelen). Ook daarmee kun je Mahjong maken, zolang je hand met één steen volledig klopt.

Bij de officiële NTS-regels moet je hand ook voldoende punten/verdubbelingen hebben om Mahjong te mogen maken. De details daarvan komen terug bij de uitleg over puntentelling.

Het juiste aantal stenen

Een belangrijk detail is het aantal stenen in je hand. Normaal gesproken geldt:

• je hebt 13 stenen in je hand vóórdat je aan de beurt bent
• je hebt 14 stenen direct nadat je een steen hebt gepakt
• je gaat terug naar 13 stenen zodra je een steen weggooit

Maak je Mahjong met een zelf gepakte steen, dan heb je:

• 13 stenen in je hand
• je pakt de 14e steen van de muur
• met die 14 stenen heb je een complete hand en roep je Mahjong

Maak je Mahjong met een weggegooide steen, dan heb je:

• 13 stenen in je hand
• de weggegooide steen is de 14e waarmee je hand compleet wordt
• je neemt die steen en legt je winnende hand open

In alle gevallen moet je eindigen met een kloppende hand van 14 stenen (sets + paar of een bijzondere hand). Heb je te veel of te weinig stenen, dan is je hand ongeldig.

Illegale Mahjong (dood spel)

Het kan gebeuren dat iemand ten onrechte Mahjong roept: bijvoorbeeld omdat de hand helemaal niet klopt, omdat er te veel of te weinig stenen zijn, of omdat de speler een set verkeerd heeft geteld.

Volgens de NTS-regels heeft een speler die ten onrechte Mahjong claimt, een dode hand.

• Het spel gaat gewoon verder met de overige spelers.
• De speler met de dode hand mag in dat spel geen Mahjong meer maken en krijgt 0 punten aan het einde van dat spel.

In het computerspel kan dit niet gebeuren: de knop Mahjong wordt alleen aangeboden wanneer de spelengine de hand en de minimumscore geldig heeft bevonden. Deze regel blijft hier staan voor het spelen aan een echte tafel.

Ook als tijdens of na het spel blijkt dat je met een verkeerd aantal stenen hebt gespeeld (te veel of te weinig), kan je hand als dood spel worden aangemerkt. Je hand telt dan niet mee voor de puntentelling.

Wees dus altijd zorgvuldig met:

• het aantal stenen in je hand
• het tellen van je sets en je paar
• het controleren of je hand echt compleet is vóórdat je Mahjong roept

Pas als alles klopt — structuur, aantal stenen én (later) punten — kun je met een gerust hart Mahjong! roepen.

In de meeste spellen verloopt alles “normaal”: stenen pakken, wegleggen, roepen en uiteindelijk Mahjong maken. Soms ontstaan er echter bijzondere situaties. Hier leggen we uit wat er gebeurt met de dode muur, wat remise is en hoe wordt omgegaan met fouten en vergissingen.

De dode muur

Een deel van de muur is bij de start van het spel aangewezen als dode muur. Deze bestaat uit 14 stenen. Deze stenen worden niet gebruikt voor normale beurten.

De dode muur wordt alleen gebruikt voor speciale situaties:

• het vervangen van bloemen en seizoenen
• het pakken van een extra steen na het maken van een kong

De dode muur, als dat nodig is, kan tijdelijk worden aangevuld. Is de dode muur leeg en trekt een speler toch een bloem of seizoen, dan worden de laatste twee stenen van de levende muur (voor zover die er nog zijn) verplaatst naar de dode muur. De speler vervangt daarna zijn bloem of seizoen door één steen uit de dode muur.

Uitputting van de muur (remise)

De rest van de muur (dus zonder de dode muur) wordt de levende muur genoemd. Hier worden de stenen van gepakt tijdens het spel.

Het kan gebeuren dat niemand Mahjong heeft gemaakt terwijl de levende muur helemaal op is. In dat geval is het spel remise (gelijkspel).

• Er wordt geen Mahjong gemaakt.
• De stenen worden teruggelegd en er worden geen punten geteld.
• Het volgende spel begint met opnieuw schudden en bouwen van de muren.

Dat er nog stenen in de dode muur liggen, maakt hierbij niet uit: daarop mag niet normaal worden getrokken, dus het spel eindigt zodra de levende muur leeg is.

Fouten, vergissingen en verkeerde roep

Soms gaat er iets mis: iemand roept te laat, pakt per ongeluk een verkeerde steen, of roept ten onrechte Mahjong. In veel gevallen kan het spel gewoon doorgaan, maar soms leidt het tot een dode hand.

Dode hand (dood spel)

Elke speler is zelf verantwoordelijk voor het juiste aantal stenen in zijn hand en voor de geldigheid van zijn combinaties. In de NTS-regels wordt een hand als dood spel gezien als:

• de speler ten onrechte Mahjong heeft geroepen;
• blijkt dat de speler met te veel of te weinig stenen heeft gespeeld;
• de combinaties in de hand niet kloppen volgens de regels.

Bij een dode hand:

• mag de speler in dat spel geen Mahjong meer maken;
• krijgt de speler aan het einde van dat spel 0 punten;
• het spel gaat gewoon verder met de overige spelers.

Verkeerd of te laat roepen

Bij een verkeerde of te late roep (bijvoorbeeld iemand roept chow, maar een andere speler had al eerder pong geroepen) hebben de regels voor prioriteit voorrang:

• Mahjong gaat altijd vóór alle andere roepen.
• Pong en kong gaan vóór chow.
• Bij twijfel krijgt degene met het roep met de hoogste prioriteit het voordeel van de twijfel.

Kleine vergissingen zonder invloed op het spel (bijvoorbeeld een steen kort aanraken of even twijfelen) leiden meestal niet tot een dode hand, maar het is wel de bedoeling zo duidelijk en eerlijk mogelijk te spelen.

Uit gewoonte wordt de steen die een speler van de levende muur pakt, even zachtjes op tafel getikt. Hiermee laat de speler zien dat er een nieuwe steen is gepakt en dat de mogelijkheid om de vorige steen te pongen voorbij is. Het is daarnaast gebruikelijk om de weggegooide steen hardop te benoemen, zodat voor iedereen duidelijk is welke steen er wordt afgelegd.

In deze sectie leggen we in grote lijnen uit hoe de puntentelling werkt volgens de Nederlandse Toernooi Spelregels (NTS), aangevuld met de extra afspraken die in deze score-app gelden (zoals bloemen en seizoenen).

Basisprincipe van de puntentelling

• Je krijgt punten voor combinaties van stenen (pongs, kongs, speciale paren).
• Je krijgt verdubbelingen (×2) voor bijzondere combinaties en bijzondere situaties.
• De basispunten worden eerst opgeteld, daarna worden alle verdubbelingen toegepast.
• Bij sommige speciale handen geldt een limiet (maximale score).
• De speler die Oost is, betaalt en ontvangt dubbel.

Nadat alle punten zijn berekend, worden ze tussen de spelers verrekend. Iedere verliezer betaalt eerst de volledige score van de winnaar aan de winnaar. Daarna rekenen de drie verliezers hun onderlinge scoreverschillen af: de lagere score betaalt het verschil aan de hogere score. Bij iedere betaling waarbij Oost betrokken is, wordt dubbel betaald of ontvangen.

De NTS hanteert daarnaast een maximum (de zogeheten limietspelen), maar voor veel gewone spellen is het vooral belangrijk dat je weet hoe je punten en verdubbelingen telt.

Basispunten voor combinaties

Voor chows (drie opeenvolgende stenen) krijg je in NTS geen punten. Voor pongs en kongs wel. De waarde hangt af van:

• of de set open of gesloten is;
• of het gaat om eenvoudige stenen (2–8)
• of om hoekstenen (1 en 9) of honour-stenen (winden en draken).

Pongs en kongs (in grote lijnen)

In grote lijnen kun je het zo onthouden:

• Een pong van een eenvoudige steen (2–8) is weinig punten; een pong van 1, 9, wind of draak is meer waard.
• Een kong is altijd meer punten dan een pong van dezelfde soort, omdat hij vier stenen gebruikt.
• Gesloten sets zijn meer waard dan open sets.

Mahjong zelf

Voor het maken van een geldige Mahjong-hand krijg je een vaste hoeveelheid basispunten (naast de punten van je sets). In de NTS-regels wordt dit beschouwd als een extra bonus voor het afronden van je hand.

Bloemen en seizoenen (afspraak in deze app)

In deze score-app gelden de volgende extra afspraken:

• Een bloem of seizoen is 4 punten waard.
• Je eigen bloem of seizoen geeft 1 verdubbeling per stuk (×2) op je score.

Verdubbelingen (multipliers)

Naast basispunten zijn er veel situaties waarin je punten verdubbeld worden. Elke verdubbeling betekent dat je totale punten ×2 gaan. Een paar belangrijke voorbeelden:

• Pong van draken — een set van drie (of vier) draken levert een verdubbeling op.
• Pong van eigen wind — als jouw windsteen (bijv. Zuid) in een pong/kong zit, levert dat een verdubbeling op.
• Pong van heersende wind / heersende wind — ook dat kan een verdubbeling geven.
• Schoon / zeer schoon / zuiver — handen met alleen één soort, of alleen winden en draken, leveren meerdere verdubbelingen op.
• Geheel verborgen spel — een hand die volledig gesloten blijft tot de winnende steen, geeft extra verdubbelingen.

In de officiële NTS-tabel zijn al deze verdubbelingen precies vastgelegd. In de app kun je deze combinaties aanklikken of selecteren om de juiste verdubbelingen toe te passen.

Voorbeeld van een simpele puntentelling

Hieronder een voorbeeld van een relatief eenvoudige winnende hand, om te laten zien hoe je punten en verdubbelingen samen optelt.

Voorbeeldhand

Stel: deze hand is geldig volgens de NTS (genoeg verdubbelingen) en de speler maakt Mahjong met een zelf gepakte steen. We tellen dan in grote lijnen als volgt:

Stap 1 – Basispunten

• Chows leveren geen punten op (twee chows ⇒ 0 punten).
• Pong Oost (open): 4 punten.
• Pong rode draak (gesloten): 8 punten.
• Paar bamboe 8: 0 punten.
• Mahjong-bonus: vaste basispunten voor het maken van Mahjong (20).
• Mahjong met zelf gepakte steen: 2 punten.

We tellen alle basispunten bij elkaar op en komen (in dit voorbeeld) uit op een subtotaal van 34 punten.

Stap 2 – Verdubbelingen

• Pong draken ⇒ 1 verdubbeling (×2).
• Pong van eigen wind (hier: Oost) ⇒ 1 verdubbeling (×2).

We nemen de 34 basispunten en passen 2 verdubbelingen toe: 34 × 2 × 2 = 136 punten.

Stap 3 – Verdeling van de punten

De speler die Mahjong heeft gemaakt, krijgt zijn punten uitbetaald door de andere spelers. Hoe dat precies wordt verrekend, hangt af van:

• wie Oost is (Oost betaalt en ontvangt dubbel);
• de onderlinge scoreverschillen tussen de drie andere spelers.

In de NTS-systematiek wordt er zo verrekend dat de som van alle punten over de vier spelers samen altijd 0 is.

In deze score-app wordt deze berekening automatisch voor je gedaan: jij hoeft alleen je combinaties, verdubbelingen en eventuele bloemen/seizoenen goed in te voeren.

De meeste Mahjong-handen worden berekend met basispunten plus minimaal 2 verdubbelingen. Hieronder vind je een overzicht daarvan.

• Bloemen en seizoenen
• Elke bloem
  +4 punten
• Elk seizoen
  +4 punten
• Pongs (drie gelijke)
• Pong eenvoudige steen (open)
  +2
• Pong eenvoudige steen (gesloten)
  +4
• Pong 1/9 of wind/draak (open)
  +4
• Pong 1/9 of wind/draak (gesloten)
  +8
• Kongs (vier gelijke)
• Kong eenvoudige steen (open)
  +8
• Kong eenvoudige steen (gesloten)
  +16
• Kong 1/9 of wind/draak (open)
  +16
• Kong 1/9 of wind/draak (gesloten)
  +32
• Paren (twee gelijke)
• Paar van draken
  +2 punten

  Alleen wanneer het paar uit draken bestaat.

• Punten bij het winnen (Mahjong)
• Mahjong (winnende hand)
  +20 punten

  Bonus voor het afronden van een geldige hand.

• Volmaken met enig mogelijke steen
  +2 punten

  Je wint met een steen waarmee maar één specifieke combinatie te maken was. Het maakt niet uit of er van die steen nog meer in het spel zitten.

• Mahjong met zelf gepakte steen
  +2 punten

  Je wint met een steen die je zelf van de muur hebt getrokken, niet met een weggegooide steen.

• Volmaken van het paar
  +2 punten

  Je wint doordat je laatste steen je paar compleet maakt.

• Pe-ling eet cake
  +10 punten

  Je wint met Kringen 1 terwijl je paar Bamboe 1 wordt. In dit geval telt Kringen 1 alsof het Bamboe 1 is.

Verdubbelingen (multipliers)

Nadat de basispunten zijn geteld, kunnen er één of meer verdubbelingen (×2) gelden. Elke verdubbeling verdubbelt het totaal opnieuw.
Om mahjong te claimen heb je minimaal 2 verdubbelingen nodig

• Wind & draken
• Pong/kong van eigen wind
  1 verdubbeling
• Pong/kong van heersende wind
  1 verdubbeling
• Pong/kong van draken
  1 verdubbeling
• Structuur van de hand
• Volledig gesloten hand
  2 verdubbelingen

  Alleen wanneer je tot en met de winnende steen gesloten blijft.

• Kleine vier winden
  1 verdubbeling

  Pongs van winden + paar van winden + willekeurige pong of chow

• Kleine drie draken
  1 verdubbeling

  2 Pongs van draken + paar van draken + 2 willekeurige chows en/of pongs

• Vier Chows (Armoede-Mahjong)
  1 verdubbeling

  4 chows + willekeurig paar

• Vier Pongs
  1 verdubbeling

  4 pongs + willekeurig paar

• Pure eenvoud
  1 verdubbeling

  Alleen stenen van 2 tot en met 8

• Schoon spel
  1 verdubbeling

  Stenen van één soort + Winden en Draken

• Zeer schoon
  2 verdubbelingen

  Winden en draken met enen en negens van één soort

• Zuiver
  3 verdubbelingen

  Alle stenen van één soort of alleen winden en draken

• Bijzondere sets
• Drie pongs dicht
  1 verdubbeling

  Kongs mogen als dichte pong geteld worden

• Drie kongs dicht
  2 verdubbelingen
• Vier pongs dicht
  2 verdubbelingen

  Kongs mogen als dichte pong geteld worden

• Vier kongs
  3 verdubbelingen

  Vier kongs in één hand — ongeacht open of dicht

• Spelmomenten (winnende steen)
• Laatste steen van de muur
  1 verdubbeling

  Je maakt Mahjong met de allerlaatste steen uit de levende muur — en je hebt die steen zelf gepakt.

• Laatste steen van de muur — Kringen 1
  3 verdubbelingen

  Je wint met de laatste steen van de muur, en die steen is Kringen 1.

• Kong met bloeiende bloemen
  1 verdubbeling

  Je wint met de losse vervangende steen die je krijgt nadat je een kong hebt gemaakt.

• Kong met bloeiende bloemen — Kringen 5
  3 verdubbelingen

  Je wint met de losse vervangende steen na een kong, en die steen is Kringen 5.

• Kongroof
  1 verdubbeling

  Je maakt Mahjong met de steen die iemand wilde gebruiken om een open pong om te zetten naar een kong.

• Kong op kong
  2 verdubbelingen

  Je wint met de losse steen die je krijgt bij het maken van twee kongs in dezelfde beurt.

• Afwijkingen op de NTS
• Eigen bloem
  1 verdubbeling
• Eigen seizoen
  1 verdubbeling

Eerst tel je alle basispunten op. Daarna pas je alle verdubbelingen toe. Oost betaalt en ontvangt dubbel — dat gebeurt bij de verrekening.

Hieronder staan alle 18 limietspelen uit de Nederlandse Toernooi Spelregels (NTS). Een limietspel geeft een vaste hoge score, ongeacht de overige punten in je hand. (Verdubbelingen van bloemen of seizoenen tellen niet mee.)

Onregelmatige limietspelen (dicht op de plank)

• Negen poorten (2000 punten)
  • Alle stenen van 1 soort
  • Drie pongs van enen
  • Drie pongs van negens
  • Van 2 t/m 8 minimaal één
  • Plus één extra steen uit diezelfde soort
  Voorbeeld
• Dertien wezen (2000 punten)
  • Eén steen van elke 1 en 9
  • Elke wind
  • Elke Draak
  • plus één extra steen uit deze groep
  Voorbeeld
• Windenslang (1000 punten)
  • De stenen 1 t/m 9 van één soort
  • Eén steen van elke wind
  • Een extra steen (1–9 of een wind)
  Voorbeeld
• Drakenslang (1000 punten)
  • De stenen 1 t/m 9 van één soort
  • Eén steen van elke draak
  • Een paar van winden
  Voorbeeld
• Hof van Peking (1000 punten)
  • De stenen 1 t/m 7 van één soort
  • Eén steen van elke wind
  • Eén steen van elke draak
  Voorbeeld
• Tweelingen van troefstenen (2000 punten)
  • Zeven paren die uitsluitend bestaan uit winden en draken.
  Voorbeeld
• Zuivere tweelingen (1000 punten)
  • Zeven paren allemaal uit dezelfde soort
  Voorbeeld
• Zeer schone tweelingen (1000 punten)
  • Zeven paren opgebouwd uit
    • Winden
    • Draken
    • hoekstenen (1 en 9) van één soort.
  Voorbeeld
• Schone tweelingen (500 punten)
  • Zeven paren bestaande uit
    • Winden
    • Draken
    • overige stenen van één soort
  Voorbeeld
• Zeven tweelingen (250 punten)
  • Zeven willekeurige paren (ongeacht soort of waarde)
  Voorbeeld

Regelmatige limietspelen (open of dicht gespeeld)

• Vier winden (2000 punten)
  • Vier pongs of kongs van winden
  • een willekeurig paar
  Voorbeeld
• Drie draken (2000 punten)
  • Drie pongs of kongs van draken
  • Eén extra set (chow of pong)
  • Een willekeurig paar
  Voorbeeld
• Jadespel (2000 punten)
  • Alle sets bestaan uit groen gekleurde bamboes (2, 3, 4, 6, 8)
  Er mogen ook groene draken worden ingezet
  Voorbeeld
• Spel van de hemel (2000 punten)
  • Oost heeft direct met zijn eerste 14 stenen Mahjong, zonder te trekken of dat iemand heeft weggegooid.
  Voorbeeld
• Vier verborgen kongs (2000 punten)
  • Vier volledig gesloten kongs in één hand
  • Een willekeurig paar

  Dit is het enige regelmatige limiet spel dat dicht gespeeld -moet- worden

  Voorbeeld
• Kop en staart (2000 punten)
  • Pongs van enen en negens
  • Een paar van 1 of 9 in dezelfde soort
  Voorbeeld
• Spel van de aarde (1000 punten)
  • Een andere speler dan Oost maakt Mahjong op de allereerste steen die Oost weggooit.
  Voorbeeld
• Kronkelende slang (1000 punten)
  • 3 mogelijkheden met stenen van één soort:
    • pong 1 en 9 + chow 3, 4, 5 en 6, 7, 8 + een paar van 2
    • pong 1 en 9 + chow 2, 3, 4 en 6, 7, 8 + een paar 5
    • pong 1 en 9 + chow 2, 3, 4 en 5, 6, 7 + een paar 8
  Voorbeeld